Orman MümessiliHAZIRLIK & BUSHCRAFT
ACİL
25 TERİM

Bushcraft Sözlüğü — Terimler ve Kısaltmalar

Ferro çubuktan quinzee'ye, saha notlarında geçen terimlerin kısa ve anlaşılır açıklamaları. Bir yazıda bu terimlerden biri geçtiğinde açıklaması yazının yanında da görünür.

B

Batonlama

Diğer adları: batoning

Bıçağı odunun üstüne koyup sırtına başka bir odunla vurarak küçük kütükleri boylamasına yarma tekniği. Islak odunun kuru iç kısmına ulaşmak için kullanılır; yalnızca sağlam, full tang bıçaklarla yapılmalıdır.

İlgili:Full tangTüy çubuk

Bivak

Diğer adları: bivouac

Çadır kurmadan, açıkta ya da basit bir örtü altında geçirilen gece. Bivak çuvalı, uyku tulumunu rüzgâr ve nemden koruyan hafif bir kılıftır.

İlgili:Tarp

Ç

Çıra

Diğer adları: fatwood, çıralı odun

Çam gibi reçineli ağaçların reçine biriken kök ve dal diplerinden alınan odun. Reçinesi sayesinde ıslakken bile kolay tutuşur ve uzun yanar; ince talaş hâlinde kav olarak kullanılır.

İlgili:KavTüy çubuk

D

F

Ferro çubuk

Diğer adları: ferro rod, ferrocerium, ateş çubuğu, firesteel

Seryum ağırlıklı bir alaşım ile demirden yapılan çubuk. Sert bir kenarla kazındığında yaklaşık 3.000 °C'lik kıvılcım saçar; ıslandıktan sonra silinince yine çalışır. Alev değil kıvılcım üretir, bu yüzden kuru ve ince bir kav gerekir.

"Magnezyum ateş çubuğu" adıyla satılan ürünlerin çoğu aslında ferro çubuktur.

İlgili:Magnezyum blokKavKav beziRehber: Ferro Çubuk mu, Magnezyum Blok mu?

Full tang

Diğer adları: tam tang

Bıçak çeliğinin sapın sonuna kadar tek parça devam ettiği yapı. Batonlama gibi zorlayıcı işlerde kırılmaya karşı en dayanıklı bıçak yapısıdır.

İlgili:Batonlama

H

Hipotermi

Diğer adları: vücut ısısının düşmesi

Vücut iç sıcaklığının 35 °C'nin altına düşmesi. Titreme, sakarlık ve bilinç bulanıklığıyla başlar; ıslaklık ve rüzgâr riski çok artırır. Kişiyi kuru tutun, rüzgârdan koruyun ve yavaşça ısıtın; ileri belirtilerde 112'yi arayın.

İlgili:Katman sistemi

I

IFAK

Diğer adları: bireysel ilk yardım kiti

Bireysel ilk yardım kiti (Individual First Aid Kit): turnike, basınçlı bandaj ve yara tamponu gibi ciddi kanamaya ilk müdahale malzemelerini içeren kişisel kit. Kullanımı mutlaka eğitimle öğrenilmelidir.

İlgili:Turnike

İ

İz bırakmama

Diğer adları: Leave No Trace, LNT

Doğada geride iz bırakmama ilkeleri: çöpünü geri götür, mevcut patikaları ve kamp yerlerini kullan, ateşi yalnızca izin verilen yerde yak ve tamamen söndür, yaban hayvanlarını besleme.

İlgili:Dakota ateş çukuru

K

Katman sistemi

Diğer adları: katmanlı giyinme, layering

Teni kuru tutan alt katman, ısıyı tutan orta katman ve rüzgârı ve suyu kesen dış katmandan oluşan giyinme düzeni. Efora ve havaya göre katman ekleyip çıkararak hem terlemenin hem üşümenin önüne geçilir.

İlgili:Hipotermi

Kav bezi

Diğer adları: char cloth

Pamuklu kumaşın kapalı bir teneke kutuda, havasız ortamda ısıtılarak kömürleştirilmesiyle elde edilen tutuşturucu. Çakmaktaşı ve çeliğin zayıf kıvılcımını bile yakalar ve köz hâlinde yanar.

İlgili:KavFerro çubuk

Kırmızı ışık

Diğer adları: kırmızı mod

Kafa lambalarındaki kırmızı ışık modu. Gözün karanlığa uyumunu bozmadığı için gece kampta ve harita okurken tercih edilir; çevredekileri de daha az rahatsız eder.

İlgili:Sivil alacakaranlık

M

Magnezyum blok

Diğer adları: magnezyum çubuk, magnesium block

Yumuşak magnezyumdan yapılmış küçük blok. Bıçakla kazınan talaş çok yüksek sıcaklıkta yanarak kavı tutuşturur; kıvılcım için sırtında genellikle ince bir ferro şerit bulunur. Talaş hafif olduğu için rüzgârda kolay dağılır.

İlgili:Ferro çubukKavRehber: Ferro Çubuk mu, Magnezyum Blok mu?

Manyetik sapma

Diğer adları: deklinasyon, pusula sapması

Manyetik kuzey ile coğrafi kuzey arasındaki açı farkı. Türkiye'de bugün yaklaşık 5-7 derece doğu yönündedir ve yıllar içinde değişir; harita ile pusula birlikte kullanılırken hesaba katılır.

İlgili:MGRS

MGRS

Diğer adları: Military Grid Reference System

Askerî Izgara Referans Sistemi: Dünya'yı ızgara karelerine bölerek konumu harf ve rakamlarla, metre hassasiyetinde veren koordinat sistemi. Arama-kurtarmada ve topografik haritalarda kullanılır.

İlgili:Manyetik sapma

P

Paracord

Diğer adları: paraşüt ipi, 550 ip

Naylon kılıf içinde ince iç ipliklerden oluşan, hafif ve dayanıklı ip. "550" adı, yaklaşık 550 pound (yaklaşık 250 kg) kopma dayanımından gelir; barınak kurmaktan onarıma kadar birçok işte kullanılır.

İlgili:Prusik düğümüTarp

Prusik düğümü

Diğer adları: prusik

İnce bir ip halkasıyla daha kalın bir ipe atılan sürtünme düğümü. Yük binince kilitlenir, yük kalkınca ip üzerinde kaydırılabilir; tarp gergisini ayarlamak için çok kullanışlıdır.

İlgili:TarpParacord

Q

S

Sivil alacakaranlık

Diğer adları: civil twilight

Güneşin ufkun 0 ile 6 derece altında olduğu, gün batımından sonraki ve doğumundan önceki yaklaşık yarım saatlik dönem. Bu sürede fener olmadan çalışacak kadar ışık vardır; kamp kurulumunu bu süre bitmeden tamamlamak iyi bir kuraldır.

İlgili:Kırmızı ışık

Su arıtma

Diğer adları: su filtresi, su dezenfeksiyonu

Doğadaki suyu içilebilir hâle getirme. Filtreler bakteri ve protozoaları tutar ama çoğu virüsleri tutamaz; kaynatma ve klor dioksit gibi kimyasal dezenfeksiyon virüslere karşı da etkilidir.

Rehber: Donmuş Derelerden Su Arıtma ve Güvenli Filtrasyon

T

Tarp

Diğer adları: branda

Hafif, su geçirmez ve köşelerinde bağlama halkaları olan örtü. İple ağaçlar arasına gerilerek yağmur ve rüzgâra karşı hızlı bir barınak kurulur; A çerçeve ve yalın çatı (lean-to) en bilinen kurulumlarıdır.

İlgili:Prusik düğümüParacordBivak

Tüy çubuk

Diğer adları: feather stick

Kuru bir çubuğun yüzeyinden bıçakla ince, kıvrık talaşlar kaldırılarak hazırlanan tutuşturucu. Islak havada odunun kuru iç kısmını kullanmanın en pratik yoludur.

İlgili:BatonlamaKav